Muurschilderij als staatsgeschenk

Het Duitse Bundesgerichthof heeft op 24 mei 2007 een vordering tot schadevergoeding van beeldende kunstenaar Kani Alavi tegen de Duitse Bondsrepubliek wegens schending van zijn auteursrechten afgewezen. De kunstenaar had in 1995 drie samenhangende segmenten van de Berlijnse Muur aan het Leipziger Platz met een tekening (Oost-West dialoog) beschilderd. De grond waar de Muur op staat is eigendom van het Land Berlijn, die geen toestemming had gegeven tot dit schilderij. In 2001 schenkt het Land Berlijn bij een feestelijke plechtigheid op het Leipziger Platz de muurdelen aan de Duitse Bundestag. De voorzitter van de Bundestag overhandigde deze symbolisch als staatsgeschenk aan de Verenigde Naties, die door hun secretaries-generaal Annan vertegenwoordigd was. De daadwerkelijke overdracht van de muurdelen aan de VN vond in 2002 plaats te New York in het Park der Verenigde Naties. De kunstenaar had van de de Duitse Bondsrepubliek een schadevergoeding gevraagd omdat die de muursegmenten zonder zijn toestemming had weggeschonken en hem op de feestelijke plechtigheid niet als auteur had vermeld.

Het Bundesgerichtshof bevestigde de afwijzing van de vordering van de kunstenaar door de lagere rechters. Tijdens de louter symbolische overdracht van de muurdelen met het werk van de kunstenaar tijdens de feestelijke plechtigheid in Berlijn waren volgens het hof de vermogensrechtelijke auteursrechten van de kunstenaar niet geschonden geweest. De Bondsrepubliek Duitsland had ook het recht op naamsvermelding van de kunstenaar niet geschonden, door hem tijdens de openbare manifestatie in 2001 niet als auteur te vermelden. Het Bundesgerichthof wijst er op dat de kunstenaar zijn werk op de muurdelen als een zogenaamde 'opgedrongen kunst' had aangebracht zonder het te signeren. Onder dergelijke omstandigheden was de Bondsrepubliek Duitsland volgens het Hof dan ook niet verplicht om zich voor de openbare manifestatie bij de kunstenaar te gaan informeren of deze als auteur wenste genoemd te worden.

De vraag of bij de effectieve overdracht en opstelling van de muurdelen in New York de auteursrechten van de kunstenaar geschonden waren, was geen voorwerp van de procedure.